Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp

pdf
Số trang Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp 57 Cỡ tệp Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp 583 KB Lượt tải Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp 0 Lượt đọc Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp 2
Đánh giá Đề tài 8: Thiết kế bộ nạp ắc quy tự động ổn dòng và ổn áp
4.4 ( 17 lượt)
Nhấn vào bên dưới để tải tài liệu
Đang xem trước 10 trên tổng 57 trang, để tải xuống xem đầy đủ hãy nhấn vào bên trên
Chủ đề liên quan

Tài liệu tương tự

Nội dung

Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động ĐỀ TÀI 8 THIẾT KẾ BỘ NẠP ẮC QUY TỰ ĐỘNG ỔN DÒNG VÀ ỔN ÁP Đề bài: Thiết kế nguồn náp ăc quy . Bộ nguồn phải đảm bảo hai chế độ nạp: nạp ổn định dòng điện và nạp ổn điện áp . Khi ăc quy đã đầy phải ngắt nguồn nạp : Uđm = 24 -50 V Iđm = 60 A Imin = 40 A . SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 1 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động LỜI NÓI ĐẦU Nước ta hiện nay đang trên con đường Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa. Bởi vậy tự động hóa đang phát triển mạnh trong những năm gần đây.Tự động hoá điều khiển các quá trình sản xuất đã đi sâu vào từng ngõ ngách, vào trong tất cả các quá trình tạo ra sản phẩm. Ngày nay hầu như tất cả các máy móc thiết bị trong công nghiệp cũng như trong đời sống hàng đều phải sử dụng điện năng , có thể là dùng hoàn toàn nguồn năng lượng điện năng hoặc một phần năng lượng điện năng kết hợp với năng lượng khác. Trên thực tế có những lúc rất cần năng lượng điện mà ta không thể lấy năng lượng điện từ lưới điện được. Do đó ta phải lấy các nguồn điện dự trữ như Ăc quy. Như vậy để có thể sử dụng được các nguồn ăcquy ta phải nạp điện cho ăcquy. Bởi đó bộ chỉnh lưu nạp ăcquy tự động được sử dụng rộng rãi trong nhiều trường hợp cụ thể là rất quan trọng , nếu thiếu nó sẽ không có nguồn điện vận hành , dự trữ cho các máy móc thiết bị mà có thể không đáp ứng được chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật. SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 2 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động CHƯƠNG I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ACQUI I. Tổng quát chung cấu tạo và nguyên lý làm việc của acqui: Acqui là nguồn hoá hoạt động trên cơ sở hai điện cực có điện thế khác nhau, nó cung cấp dòng điện một chiều cho các thiết bị điện trong công nghiệp cũng như trong dân dụng. Khi acqui phóng hết dung lượng ta tiến hành nạp điện cho nó và sau đó acqui lại tiếp tục phóng điện được. Acqui có thể thực hiện nhiều chu kỳ phóng nạp nên ta có thể sử dụng được lâu dài. Trong thực tế kĩ thuật có nhiều loại acqui nhưng phổ biến và thường dùng nhất là hai loại acqui: acqui axit (acqui chì) và acqui kiềm. Tuy nhiên trong thực tế thông dụng nhất từ trước tới nay vẫn là acqui axit vì so với acqui kiềm thì acqui axít có một vài tính năng tốt hơn như: + Sức điện động cao (với ăcqui axit là 2V, ăcqui kiềm là 1,2V). + Trong quá trình phóng, sự sụt áp của acqui axit nhỏ hơn so với acqui kiềm. + Giá thành của acqui axit rẻ hơn so với acqui kiềm. + Điện trở trong của acqui axit nhỏ hơn so với ăcqui kiềm. Vì vậy trong đồ án này chúng em chọn loại acqui axit để nghiên cứu công nghệ và thiết kế nguồn nạp acqui tự động. 1. Cấu tạo của bình acqui axit ( acqui chì ): Bình acqui axit thông thường gồm vỏ bình các bản cực, các tấm ngăn và dung dịch điện phân. 1.1. Vỏ bình: Vỏ bình acqui axit hiện nay được chế tạo bằng nhựa êbônit hoặc anphantơpéc hay cao su nhựa cứng. Để tăng độ bền và khả năng chịu axit cho bình, khi chế tạo người ta ép vào bên trong bình một lớp lót chịu axit là SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 3 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động polyclovinyl lớp lót này dày khoảng 0,6 mm. Nhờ lớp lót này mà tuổi thọ của bình acqui tăng lên từ 2 ÷ 3 lần. Phía trong vỏ bình tuỳ theo điện áp danh định của acqui mà chia thành các ngăn riêng biệt và các vách ngăn này được ngăn cách bởi các ngăn kín và chắc. Mỗi ngăn được gọi là một ngăn acqui đơn, trong đồ án này, nhiệm vụ nghiên cứu là acqui chì với điện áp danh định là 12V nên ta có sáu ngăn acqui đơn. Ở đáy các ngăn có các sống đỡ khối bản cực tạo thành khoảng trống giữa đáy bình và mặt dưới của khối bản cực, nhờ đó mà tránh được hiện tượng chập mạch giữa các bản cực do chất tác dụng bong ra rơi xuống đáy gây lên. Bên ngoài vỏ bình được đúc hình dạng gân chịu lực để tăng độ bền cơ và có thể được gắn các quai xách để việc di chuyển được dễ dàng hơn. 1.2. Bản cực, phân khối bản cực và khối bản cực: Bản cực gồm cốt hình lưới và chất tác dụng. Cốt đúc bằng hợp kim chì (Pb) - antimon (Sb) với tỷ lệ (87 ÷ 95)% Pb - (5 ÷ 13)% Sb. Phụ gia antimon thêm vào có tác dụng tăng độ cứng, giảm han gỉ và cải thiện tính đúc cho cốt. Cốt để giữa chất tác dụng và phân khối dòng điện khắp bề mặt bản cực. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng đối với các bản cực dương vì điện trở của chất tác dụng (ôxit chì PbO2) lớn hơn rất nhiều so với điện trở của chì nguyên chất, do đó càng tăng chiều dày của cốt thì điện trở trong của acqui sẽ càng nhỏ. Cốt đúc dạng khung bao quanh, có vấu để hàn nối các bản cực thành phân khối bản cực và có hai chân để tỳ lên các sống đỡ ở đáy bình acqui. Vì điện cốt của bản cực âm không phải là yếu tố quyết định vả lại chúng cũng ít bị han gỉ nên người ta thường làm mỏng hơn bản cực dương. Đặc biệt là hai tấm bên của phân khối bản cực âm lại càng mỏng vì chúng chỉ làm việc có một phía với các bản cực dương. Chất tác dụng được chế tạo từ bột chì, axit sunfuric đặc và khoảng 3% các muối của axit hữu cơ đối với bản cực âm, còn đối với các bản cực dương thì chất tác dụng được chế tạo từ các ôxit chì Pb3O4, PbO và dung dịch axit SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 4 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động sunfuric đặc. Phụ gia muối của axit hữu cơ trong bản cực âm có tác dụng tăng độ xốp, độ bền của chất tác dụng, nhờ đó mà cải thiện được độ thấm sâu của dung dịch điện phân vào trong lòng bản cực đồng thời điện tích thực tế tham gia phản ứng hoá học cũng được tăng lên. Các bản sau khi được trát đầy chất tác dụng được ép lại, sấy khô và thực hiện quá trình tạo cực, tức là chúng được ngâm vào dung dịch axit sunfuric loãng và nạp với dòng điện một chiều với trị số nhỏ. Sau quá trình như vậy chất tác dụng ở các bản cưc dương hoàn toàn trở thành PbO2 (màu gạch sẫm). Sau đó các bản cực dương được đem rửa, sấy khô và lắp ráp. Những phân khối bản cực cùng tên trong một acqui được hàn với nhau tạo thành các khối bản cực và được hàn nối ra các vấu cực làm bằng chì hình côn để nối ra tải tiêu thụ. Với chú ý rằng, nếu ta muốn tăng dung lượng của ăcqui thì ta phải tăng số tấm bản cực mắc song song trong một acqui đơn. Thường người ta lấy từ 5 ÷ 8 tấm. Còn muốn tăng điện áp danh định của acqui thì ta phải tăng số tấm bản cực mắc nối tiếp. 1.3. Tấm ngăn: Các bản cực âm và dương được lắp xen kẽ với nhau và cách điện với nhau bởi các tấm ngăn và để đảm bảo cách điện tốt nhất các tấm ngăn được làm rộng hơn so với các bản cực. Các tấm ngăn có tác dụng chống chập mạch giữa các bản cực âm và dương, đồng thời để đỡ các tấm bản cực khỏi bị bong rơi ra khi sử dụng acqui. Các tấm ngăn ở đây phải là chất cách điện tốt, bền, dẻo, chịu được axit và có độ xốp thích hợp dể không ngăn cản chất điện phân thấm đến các bản cực. Các tấm ngăn hiện nay được chế tạo từ vật liệu polyvinyl xốp, mịn, dày khoảng từ 0,8 ÷ 1,2 mm và có dạng mặt phẳng hướng về phía bản cực âm còn một mặt có hình sóng hoặc gồ hướng về phía bản cực dương nhằm tạo điều kịên cho dung dịch điện phân dễ luân chuyển hơn đến các bản cực dương và dung dịch lưu thông tốt hơn. SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 5 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động 1.4. Dung dịch điện phân: Dung dịch điện phân trong bình acqui là loại dung dịch axit sunfuric (H2SO4) được pha chế từ axit nguyên chất với nước cất theo nồng độ qui định tuỳ thuộc vào điều kiện khí hậu mùa và vật liệu làm tấm ngăn. Nồng độ dung dịch axit sunfuric γ = (1,1 ÷ 1,3) g/cm3. Nồng độ dung dịch điện phân có ảnh hưởng lớn đến sức điện động của acqui. Hình dưới trình bày ảnh hưởng của dung dịch điện phân tới điện trở và sức điện động của acqui: V/ngăn Ω /cm3 2.5 5 Eaq 4 1.5 3 1.0 2 0.5 1 0.0 0 Điện trở dung dịch điện phân 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng lớn đến nồng độ dung dịch điện phân với các nước ở trong vùng xích đạo nồng độ dung dịch điện phân quy định không quá 1,1 g/cm3. Với các nước lạnh (vùng cực), nồng độ dung dịch điện phân cho phép tới 1,3 g/cm3. Trong điều kiện khí hậu nước ta thì mùa hè nên chọn nồng độ dung dịch khoảng (1,25 ÷ 1,26) g/cm3, mùa đông ta nên chọn nồng độ khoảng 1,27 g/cm3. Cần nhớ rằng: nồng độ quá cao sẽ làm chóng hỏng tấm ngăn, chóng hỏng bản cực, dễ bị sunfat hoá trong các bản cực nên tuổi thọ của acqui cũng giảm đi rất nhanh. Nồng độ quá thấp thì điện dung và điện áp SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 6 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động định mức của acqui giảm và ở các nước xứ lạnh thì dung dịch vào mùa đông dễ bị đóng băng. * Những chú ý khi pha chế dung dịch điện phân cho ăcqui: - Không được dùng axit có thành phần tạp chất cao như loại axit kỹ thuật thông thường và nước không phải là nước cất vì dung dịch như vậy sẽ làm tăng cường độ quá trình tự phóng địên của acqui. - Các dụng cụ pha chế phải làm bằng thuỷ tinh, sứ hoặc chất dẻo chịu axit. Chúng phải sạch, không chứa các muối khoáng, dầu mỡ hoặc chất bẩn… - Để đảm bảo an toàn trong khi pha chế, tuyệt đối không được đổ nước vào axít đặc mà phải đổ từ từ axit vào nước và dùng que thuỷ tinh khuấy đều. 1.5. Nắp, nút và cầu nối: Nắp làm bằng nhựa êbônit hoặc bằng bakêlit. Nắp có hai loại: - Từng nắp riêng cho mỗi ngăn - Nắp chung cho cả bình - loại này kết cấu phức tạp nhưng độ kín tốt. Trên nắp có lỗ đổ để đổ dung dịch điện phân vào các ngăn và để kiểm tra mức dung dich điện phân, nhiệt dộ và nồng độ dung dịch trong acqui. Lỗ đổ được đậy kín bằng nút có ren để giữ cho dung dịch điện phân trong bình khỏi bị bẩn và sánh ra ngoài. Ở nút có lỗ nhỏ để thông khí từ trong bình ra ngoài lúc nạp acqui. Nắp một số loại acqui có lỗ thông khí riêng nằm sát lỗ đổ, kết cấu như vậy rất thuận tiện cho việc điều chỉnh mức dung dịch trong bình acqui. Trong trường hợp này, ở nút không có lỗ thông khí nữa. Cầu nối thường làm bằng chì, dùng để nối các ngăn acquy đơn với nhau. 2. Quá trình biến đổi hoá học trong acqui axit: Trong acqui thường xảy ra hai quá trình hoá học thuận nghịch mà đặc trưng là quá trình nạp và phóng điện. Khi nạp điện, nhờ nguồn điện nạp mà ở mạch ngoài các điện tử "e" chuyển động từ các bản cực dương đến các bản cực âm - đó là dòng điện nạp In. SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 7 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động Khi phóng điện, dưới tác dụng của suất điện động riêng cuả của acqui, các điện tử "e" sẽ chuyển động theo hướng ngược lại và tạo thành dòng điện phóng Ip. Khi acqui đã nạp no, chất tác dụng ở các bản cực dương là PbO2 còn tại các bản cực âm là chì xốp Pb. Khi phóng điện, các chất tác dụng ở hai bản cực đều trở thành sunfat chì PbSO4 có dạng tinh thể nhỏ. Khi nạp điện cho acqui sẽ xảy ra phản ứng: - Ở cực dương: PbSO4 – 2e + 2H2O = PbO2 + H2SO4 + 2H+ ( 2.1) - Ở cực âm: PbSO4 + 2e + 2H+ = Pb + H2SO4 (2.2) -Toàn bộ quá trình xảy ra trong acqui khi nạp điện là: 2PbSO4 + 2H2O = Pb + PbO2 + 2 H2SO4 (2.3) Kết quả là tạo thành một điện cực Pb và một điện cực PbO2. Sự phóng điện của acqui xảy ra khi nối hai điện cực Pb và PbO2 vừa thu được với tải, lúc này hoá năng được dự trữ trong acqui sẽ chuyển thành điện năng. Ở các điện cực sẽ xảy ra các phản ứng ngược của (2.1) và (2.2), nghĩa là trong acqui sẽ xảy ra phản ứng ngược của (2.3). Acqui sẽ cung cấp dòng điện cho đến khi cả hai điện cực lại trở thành PbSO4 như ban đầu. Sau đó, nếu muốn dùng tiếp người ta lại nạp điện cho acqui và cứ thế quá trình tiếp diễn. 3. Các đặc tính của acqui axit : Mỗi ngăn của bình acqui là một acqui đơn có đầy đủ các tính chất đặc trưng cho cả bình. Sở dĩ người ta nối tiếp nhiều ngăn lại thành bình acqui là để tăng điện áp định mức của bình acqui. Do đó khi ngiên cứu đặc tính của bình acqui ta chỉ cần khảo sát một bình acqui đơn là đủ. 3.1. Sức điện động của acqui axit: SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 8 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động * Sức điện động của acqui axit phụ thuộc chủ yếu vào điện thế trên các cực, tức là phụ thuộc vào đặc tính lý hoá của vật liệu làm các bản cực và dung dịch điện phân mà không phụ thuộc vào kích thước của các bản cực. Sức điện động phụ thuộc vào nồng độ của dung dịch điện phân và có thể xác định được một cách khá chính xác bằng công thức thực nghiệm sau: E0 = 0,85 + γ (V). Trong đó: E0: Sức điện động tĩnh của acqui đơn, tính bằng vol. 3 γ : nồng độ dung dịch điện phân không lấy theo đơn vị g/cm mà tính bằng vol quy về +150C. Ngoài ra sức điện động còn phụ thuộc vào nhiệt độ của dung dịch điện phân nữa. * Trong quá trình phóng điện, sức điện động của acqui được tính theo công thức: Ep = Up + Ip. raq Trong đó: Ip : Dòng điện phóng (A) Up: Điện áp đo trên các cực của acqui khi phóng điện (A) raq: Điện trở trong của acqui khi phóng điện. Khi phóng điện hoàn toàn thì raq = 0,02 Ω . * Trong quá trình nạp điện, sức điện động En của acqui được tính theo công thức: En = Un – In.raq (V). Trong đó: In : Dòng điện nạp (A). Un: Điện áp đo trên các cực của ăcqui khi nạp điện (V). raq : Điện trở trong của acqui khi nạp điện. Khi nạp no thì raq = (0,0015 ÷ 0,001) Ω . SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 Trang 9 Đồ án ĐTCS Thiết kế bộ nạp ăc quy tự động 3.2.Dung lượng của acqui: * Dung lượng phóng của phóng của acqui là đại lượng đánh giá khả năng cung cấp năng lượng của acqui cho phụ tải và được tính theo công thức : Cp = Ip.tp (Ah). Trong đó: Cp: Là dung lượng thu được trong quá trình phóng điện (Ah). Ip: Dòng dịên phóng ổn định (A) trong thời gian phóng điện tp(h). * Dung lượng nạp của acqui là đại lượng đánh giá khả năng tích trữ năng lượng của acqui và được tính theo công thức: Cn = In.tn (Ah). Trong đó: Cn: Là dung lượng thu được trong quá trình phóng điện (Ah). In: Dòng điện nạp ổn định trong quá trình nạp điện (A). 3.3. Đặc tính phóng của acqui axit: Đặc tính phóng của acqui là đồ thị biểu diễn mối quan hệ phụ thuộc của sức điện động, điện áp acqui và nồng độ dung dịch điện phân theo thời gian phóng khi dòng điện phóng không thay đổi. I (A) Khoảng nghỉ U,E (V) 2,0 10 1,95 2,11 1,5 Eaq 1,27 5 1,0 1,75 Eo U p ΔE γ (g/cm3) Ip.raq 1,11 Vùng phóng cho phép 0,5 Cp=Ip.tp tgh SV thực hiện : Đỗ Khoa Tuấn - TĐH1_K48 tp (h) Trang 10
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.